2 bin yıl önce Heron'un icat ettiği otomatın sırrı şaşırtıyor

2 bin yıl önce Mısır'ın İskenderiye kentinde ortaya çıkan bir düzenek, bugünkü otomatların çalışma mantığını yüzyıllar öncesinden ortaya koydu. İskenderiyeli Heron'un geliştirdiği sistem, elektrik kullanmadan para karşılığında su veriyordu.

2 BİN YIL ÖNCE PARA ATIP SU ALIYORLARDI

Antik dönemde tapınaklarda kullanılan bu makine, madeni paranın ağırlığıyla çalışan mekanik bir düzeneğe sahipti. Kullanıcı, makinenin üzerindeki yarıktan para attığında sistem harekete geçiyordu. Para, içeride bulunan küçük bir kefeye düşüyor ve ağırlığıyla kaldıraç kolunu aşağı indiriyordu. Bu hareket, su haznesindeki tıpayı kaldırarak suyun akmasını sağlıyordu. Para kefeden kayarak düştüğünde mekanizma eski konumuna dönüyor ve su akışı kendiliğinden duruyordu. Böylece her ödeme karşılığında belirli miktarda kutsal su alınabiliyordu.

BU MAKİNEYİ YAPMASININ NEDENİ DAHA DA İLGİNÇ

Heron'un tasarımının arkasında tapınaklarda yaşanan bir sorun bulunuyordu. Ziyaretçiler, ödedikleri miktardan daha fazla kutsal su alabiliyordu. Calgary Üniversitesi profesörlerinden John Humphrey'e göre sistem, tapınaklarda arınma amacıyla kullanılan suyun kontrollü biçimde dağıtılmasını sağlıyordu. Bu buluş, günümüzün para karşılığında ürün veren otomatik makinelerinin en eski örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

KAPILARI KENDİLİĞİNDEN AÇAN SİSTEM DE TASARLADI

Heron'un çalışmaları yalnızca su dağıtan makineyle sınırlı kalmadı. Ünlü mühendis, ateşin oluşturduğu sıcak hava basıncıyla tapınak kapılarını hareket ettiren bir mekanizma da tarif etti. Smithsonianmag'da yer alan bilgilere göre, sistemde ısınan hava, suyu başka bir kaba yönlendiriyor; değişen ağırlık, makaralar aracılığıyla kapıların açılmasını sağlıyordu. Ancak araştırmacılar, bu tasarımın gerçekten inşa edilip edilmediği konusunda kesin bilgi bulunmadığını belirtiyor.

İSKENDERİYELİ HERON KİMDİR?

Roma yönetimindeki Mısır'da yaşayan Heron'un büyük olasılıkla milattan sonra birinci yüzyılda faaliyet gösterdiği kabul ediliyor. Matematik, fizik ve mühendislik alanlarında çalışan Heron'un Pneumatika, Automata, Mekanika ve Metrika adlı eserleri günümüze ulaştı. Bu eserlerde hava basıncından buhar gücüne, otomatik sistemlerden matematiksel hesaplamalara kadar çok sayıda çalışma yer alıyor.