2017 Öncesi GSS Borçlarına Af

Yeni bir kanun teklifi, 1 Ocak 2017 tarihinden önceye ait olan ve ödenmemiş genel sağlık sigortası prim borçlarının tamamının tahsilinden vazgeçilmesini öngörüyor. Önerilen düzenleme, sadece prim aslını değil; gecikme cezası, gecikme zammı ve benzeri fer'i alacakları da kapsıyor. Kapsama, ödeme yükümlülüğü kendisinde olan ve 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan kişiler giriyor. Ancak teklif, aynı döneme ait daha önce ödenmiş olan primlerin iade edilmeyeceğini veya başka borçlara mahsup edilemeyeceğini açıkça belirtiyor.

Memurlar'da yayınlanan habere göre, teklif 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa geçici 114 üncü maddeyi ekliyor. Eklenen madde metninde, bu kapsamda 1/1/2017 tarihinden önceye ait ödenmemiş genel sağlık sigortası primleri ile gecikme cezası ve gecikme zammı gibi fer'i alacakların tamamının tahsilinden vazgeçileceği hükme bağlanıyor. Gerekçede, düzenlemenin amacının yapılandırma kanunlarından faydalanamayan veya faydalanmasına rağmen borcunu ödeyemeyen sigortalıların kamu borç yükünü hafifletmek olduğu vurgulanıyor. Ayrıca sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması ve toplumsal sağlık riskinin azaltılması da hedefler arasında yer alıyor. Tarih sınırının 1 Ocak 2017 olarak belirlenmesinin arkasında, 23 Şubat 2017 tarihli ve 6824 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle yapılan değişiklik bulunuyor. Bu değişiklikle (g) bendi kapsamındaki sigortalılar için prime esas kazanç tek bir tutara bağlanmıştı; öncesinde borçlar gelir testine göre değişen daha yüksek tutarlar üzerinden doğuyordu.

Kapsam, 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendiyle sınırlı tutuluyor. Bu bent, başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan ve diğer bentler dışında kalan vatandaşları genel sağlık sigortalısı sayıyor. Uygulamada bu grup, sigortalı çalışması veya bakmakla yükümlü olunan kişi statüsü olmadığı için primini kendisi ödemek zorunda kalan kişilerden oluşuyor. Dolayısıyla düzenleme, 4/a, 4/b ve 4/c kapsamındaki sigortalıların veya işverenlerin prim borçlarını kapsamıyor. Madde, borcun ödenmeme nedenine bakılmaksızın gelir testine hiç girmemiş olanlar ile girdiği halde ödeyemeyenler arasında ayrım yapmıyor.

Geçici 114 üncü maddenin ikinci cümlesi, bu maddenin yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primlerin iade ve mahsup edilmeyeceğini belirtiyor. Bu hüküm, aynı dönem borcunu kendi imkanlarıyla veya yapılandırma kapsamında ödemiş olanların iade talebinde bulunamayacağı anlamına geliyor. Ödenen tutarların başka borçlara mahsubu da mümkün olmayacak. Bu durum, borcunu ödemiş olanlar ile ödememiş olanlar arasında sonuç farkı doğuruyor. Öte yandan, uzun süredir ödenmeyen borçlarda fer'i alacakların prim aslını aştığı durumlar bulunuyor. Fer'i alacakların da kapsama alınması, düzenlemenin pratik etkisini belirgin biçimde artırıyor.

Teklif metninde başvuru şartı bulunmuyor; tahsilden vazgeçme doğrudan hükme bağlanıyor ve sigortalıya işlem yükümlülüğü getirmiyor. Ancak uygulamanın usul ve esaslarının belirlenmesine ilişkin bir yetki hükmü de yer almıyor. Devam eden icra takipleri ile daha önce yapılandırılıp taksitleri süren borçların durumu madde metninden net olarak anlaşılmıyor; bu konuda Sosyal Güvenlik Kurumunun uygulama düzenlemesi yapması gerekebilir. Teklifin yürürlük maddesi bazı maddeler için özel tarih belirlerken, Geçici 114 üncü maddeyi ekleyen 10 uncu madde bu özel tarihler arasında yer almıyor. Dolayısıyla düzenleme, kanunlaşması halinde Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek. Teklifte geriye dönük yürürlük öngörülen diğer maddeler de bulunuyor; çıraklık ve staj ücretlerine Devlet katkısına ilişkin 2 nci madde 14 Eylül 2026 tarihinden, yatırım fonlarına ilişkin 13 üncü madde ise 17 Eylül 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girecek.

TürkAta Haber Ajansı