Adm ve Gdz Elektrik'ten göçmen kuşlar için "Güvenli Gökyüzü" projesi

Aydem Enerji grup şirketleri Adm Elektrik ve Gdz Elektrik, "Leyleklere Yeni Yuva" projesini "Göçmen Kuşlar İçin Güvenli Gökyüzü" adıyla genişletiyor. 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü dolayısıyla yol haritasını paylaşan şirketler, Aydın, Denizli, Muğla, İzmir ve Manisa'da kuşların göç rotalarını ve günlük uçuş güzergâhlarını inceleyerek elektrik hatlarına bağlı riskleri azaltmayı hedefliyor.

Proje neleri kapsıyor?

Yeni dönemde proje, bölgeden geçen tüm göçmen kuşların beslenme, dinlenme ve uçuş alanlarındaki risklerin belirlenmesine ve azaltılmasına odaklanacak. Bilimsel gözlemler ve takip cihazlarından elde edilecek veriler, koruma uygulamalarına yön verecek. Çalışmalar Doç. Dr. Ortaç Onmuş ve Yüksek Biyolog Muhammet Ertem'in katkılarıyla yürütülüyor. Çıktılar, iki şirketin hizmet verdiği beş ilde göçmen kuşların elektrik hatlarıyla etkileşime bağlı risklerden korunmasına yönelik önlemlerin planlanmasında kullanılacak.

Şimdiye kadar neler yapıldı?

Daha önce leyleklerin elektrik direklerindeki yuvaları platformlarla yükseltilerek güvenli hâle getiriliyor, hatlarda bakım ve yalıtım uygulamaları yapılıyordu. Kapsam şimdi saha araştırmalarıyla genişliyor:

• Yöre halkının, muhtarların ve gönüllülerin bildirimlerinden yararlanılarak leyleklerin üreme döneminde kullandığı doğal ve platform yuvalar incelendi.
• Sulak alanlarda ve göç koridorlarında yapılan sonbahar kuş sayımlarıyla türlerin ve yoğunlukların belirlenmesi için ilk adımlar atıldı. Her mevsim sürecek gözlem ve sayımlarla envanterin tamamlanması planlanıyor.
• Beslenme ve dinlenme alanları arasındaki uçuş güzergâhları incelenerek risklerin yüksek olduğu noktalar belirleniyor, riskli bölgelerde yalıtım çalışmaları yürütülüyor.

Takip cihazları ve risk haritaları nasıl kullanılacak?

Seçilecek kuşlara takılacak GPS-GSM takip cihazlarıyla göç hareketlerinin, beslenme ve dinlenme alanlarının izlenmesi planlanıyor. Saha gözlemleri ve takip verileri Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak hazırlanacak risk haritalarında birleştirilecek. Böylece yalıtım ve bakım çalışmalarında kuşlar açısından riskli bölgelere öncelik verilecek.

Hatlarda hangi önlemler planlanıyor?

• Elektrik telleri arasındaki mesafelerin büyük kuşların kanat açıklıkları dikkate alınarak düzenlenmesi
• Alacakaranlıkta ve sisli havalarda çarpma riskini azaltmak için tellere görünürlüğü artıran ekipmanların yerleştirilmesi
• Milas ve Çivril ilçelerindeki sulak alanlar ve çevresindeki hatlarda kuş dostu uygulamaların pilot olarak başlatılması

Uzmanlar ne dedi?

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi'nden Doç. Dr. Ortaç Onmuş, bir bölgede hangi türlerin bulunduğunu bilmenin yanında alanı ne zaman ve nasıl kullandıklarını anlamak gerektiğini söyledi. Göç dönemindeki yoğunluk ile üreme ya da kışlama dönemindeki hareketliliğin farklılaşabildiğini belirten Onmuş, bu nedenle gözlem ve sayımları yılın farklı dönemlerine yayacaklarını ifade etti.

Yüksek Biyolog Muhammet Ertem ise kuşların tellere çarpması ile akıma kapılmasının farklı riskler olduğunu, dolayısıyla farklı önlemler gerektirdiğini söyledi. Takip cihazlarıyla leyleklerin hareketlerini ve hatların çevresinde yoğun dinlendikleri noktaları ayrıntılı inceleyeceklerini belirten Ertem, bu bilgilerin hangi hatlara yalıtım yapılacağını ve nerede tellerin görünürlüğünün artırılacağını belirlemeye yardımcı olacağını söyledi. Bir sonraki aşamada doğal ve platform yuvalarda elektrik ve manyetik alan ölçümleri yapacaklarını da ekleyen Ertem, sonuçların gelecekteki yuva tasarımları ve hat iyileştirmeleri için bilimsel veri oluşturacağını belirtti.

Kaynak: AA