Avrupa'da gaz fiyatları Aralık 2022'den beri zirvede

Avrupa'da doğal gaz fiyatları, 26 Ekim Pazartesi sabahı haftaya artışla başladı. Hollanda merkezli TTF piyasasında kasım vadeli kontratlarda megavatsaat fiyatı, saat 09.18 itibarıyla yüzde 1,9'luk bir yükselişle 95,65 avroya çıktı. Bu seviye, Avrupa'daki doğal gaz fiyatlarının Aralık 2022'den bu yana gördüğü en yüksek nokta olarak kayıtlara geçti. Fiyatlardaki artışta, Orta Doğu'daki askeri çatışmaların küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzına yönelik endişeleri artırması ve Avrupa'daki depoların kış öncesinde tarihsel ortalamaların altında kalması etkili oldu.

Diriliş Postası'nda yayınlanan habere göre, TTF'deki kasım vadeli kontratlar cuma gününü 93,85 avrodan kapatmıştı. Pazartesi sabahki artışla birlikte fiyatlarda yaklaşık 1,8 avroluk bir yükseliş gerçekleşti. TTF (Title Transfer Facility), Hollanda'daki sanal doğal gaz ticaret merkezi olarak Avrupa'nın referans fiyatı kabul ediliyor. Piyasadaki dalgalanmalar; enerji şirketlerinin kontratlarından sanayi maliyetlerine, hane halkının fatura beklentilerinden elektrik fiyatlarına kadar geniş bir yelpazeyi etkiliyor.

Fiyat artışının arkasında arz endişeleri ve mevsimsel talep baskısı bulunuyor. Orta Doğu'da tırmanan çatışmalar, kış ayları yaklaşırken küresel doğal gaz arzının yeterli olup olmayacağına dair soru işaretleri yaratıyor. Basra Körfezi kaynaklı LNG sevkiyatları, çatışmaların başlamasıyla geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 80 oranında geriledi. Bölge, çatışma öncesi küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini karşılıyordu. Bu düşüş, Avrupa ve Asya'daki alıcıları sınırlı sayıdaki kargo için rekabete zorlayarak fiyatları yukarı taşıyor.

Avrupa Gaz Altyapısı (GIE) verilerine göre, Avrupa Birliği ülkelerindeki doğal gaz depolarının doluluk oranı yüzde 74,6 seviyesinde seyrediyor. Bu oran, kış öncesindeki tarihsel ortalamaların altında kalıyor. Havaların soğumasıyla bazı AB ülkeleri, normalde depolamanın sürmesi beklenen bir dönemde depolardaki gazı kullanmaya başladı. AB'nin depolama düzenlemesi, üye ülkelerin kış öncesinde depolarını yüzde 90 doluluğa ulaştırmasını öngörüyor. Ancak 2025'te yapılan değişiklikle bu hedefe 1 Ekim–1 Aralık arasındaki herhangi bir tarihte ulaşılabiliyor ve zor piyasa koşullarında belirli oranlarda sapmaya izin veriliyor.

Depoların doluluk oranının düşük olması, kış aylarında soğuk hava dalgaları veya arz kesintileri sırasında Avrupa'nın tampon kapasitesini zayıflatıyor. Bu durum, kıtanın olası yeni arz kesintilerine ve ısınma talebindeki artışa karşı hareket alanını daraltarak piyasayı fiyat artışlarına karşı daha kırılgan hale getiriyor. Türkiye, tükettiği doğal gazın neredeyse tamamını ithal ederken, bu ithalatın önemli bir kısmı LNG olarak gerçekleştiriliyor. Küresel LNG piyasasındaki sıkışma ve Avrupa referans fiyatlarındaki yükseliş, spot alımların ve piyasa fiyatlarına bağlı kontratların maliyetini doğrudan etkiliyor. İthalat maliyetlerindeki artışın tüketiciye yansıyıp yansımayacağı ise BOTAŞ'ın aylık tarife kararlarına bağlı olarak şekillenecek.

TürkAta Haber Ajansı