BM güçleri çekilirken AB, Lübnan'da yeni güvenlik misyonu başlatıyor

AB dışişleri bakanları, Lübnan ordusunu eğitmek için sivil-askeri bir misyon kurmayı onayladı. Görev UNIFIL'in yerini almayacak; personel ve katılımcı ülkeler ise belli değil.

Avrupa Birliği (AB) dışişleri bakanları, Birleşmiş Milletler'in (BM) Lübnan'da uzun yıllardır sürdürdüğü barış gücü operasyonunu sona erdirmeye hazırlandığı bir dönemde, ülkenin güvenlik güçlerini güçlendirmek amacıyla yeni bir sivil ve askeri misyon kurulması konusunda pazartesi günü anlaşmaya vardı.

Birkaç ay içinde göreve başlayabilecek misyon, sınır ve deniz güvenliği, insansız hava araçlarına (İHA) karşı operasyonlar ve Lübnan güvenlik güçlerinin eğitimi üzerine odaklanacak. Misyonun kesin görev tanımı, personel sayısı ve komuta yapısı ise henüz netleştirilmedi.

Görev süresi 2026 sonunda dolacak olan Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü'nün (UNIFIL) aksine, AB misyonu İsrail'in İran destekli Hizbullah'a karşı askeri operasyonlarını sürdürdüğü güney bölgesine konuşlandırılmayacak.

AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, pazartesi günü Lüksemburg'da düzenlenen Dışişleri Konseyi toplantısı öncesinde yaptığı açıklamada, "Lübnan'da yeni bir misyon kuracağız. Bu misyonun sivil ve askeri olmak üzere iki ayağı olacak," dedi.

Kallas, "Bu misyonun birkaç ay içinde sahada çalışmaya hazır olmasını umuyoruz. Daha geçen hafta Lübnan'daydım. Yerel yetkililer bu girişimi büyük bir memnuniyetle karşılıyor," diye ekledi.

Karar, İsrail ile Lübnan arasında tampon görevi gören UNIFIL'in planlanan çekilmesinin ardından Lübnan'ın belirsiz bir güvenlik durumuyla karşı karşıya olduğu bir dönemde alındı. Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, BM operasyonunun görev süresinin uzatılması çağrısında bulunmuştu.

İsrail uzun süredir UNIFIL'i Hizbullah'ı kontrol altında tutmakta etkisiz kalmakla eleştirirken, ABD de gücün rolünü sorguluyor ve İsrail ile Lübnan arasında doğrudan bir güvenlik düzenlemesi yapılmasını tercih ediyor.

AB yetkilileri ise yeni misyonun UNIFIL'in yerini almayı değil, Lübnan'ın kendi güvenlik kabiliyetlerini güçlendirmeyi amaçladığını vurguluyor.

Fransa Avrupa ve Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, "Misyonun üç yıla kadar uzanan bir süre boyunca yerine getireceği çeşitli görevler olacak. Bunlar arasında sınır güvenliğinin güçlendirilmesi, deniz güvenliğinin sağlanması ve insansız hava araçlarıyla mücadele yer alıyor. Misyon, hem askeri hem de sivil boyutuyla Lübnan polisine günlük görevlerinde destek sağlayacak," dedi.

Brüksel, yaklaşık 150 personelin konuşlandırılmasını değerlendiriyor. Bu, UNIFIL bünyesinde hâlihazırda görev yapan yaklaşık 7 bin 500 barış gücü personelinin yalnızca küçük bir bölümüne karşılık geliyor.

Misyonun, AB'nin Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası (CSDP) kapsamında faaliyet göstermesi ve yenilenme olanağı bulunmak üzere başlangıçta üç yıla kadar görev süresine sahip olması bekleniyor. Üye devletlerin personel ve ekipman katkıları gönüllülük esasına dayanacak.

Hangi ülkelerin katılacağı henüz netlik kazanmadı. Ancak İtalya, Fransa, İspanya, İrlanda, Almanya, Avusturya, Finlandiya ve Polonya dahil olmak üzere UNIFIL'e hâlihazırda katkıda bulunan bazı ülkeler, Lübnan'daki varlıklarını sürdürmek istediklerini ifade etti.

Komuta yapısı da henüz çözüme kavuşturulmamış konular arasında. Görüşülen önerilerden biri, misyonun liderliğinin İtalya, Fransa ve İspanya arasında dönüşümlü olarak üstlenilmesini öngörüyor.

Haziran ayında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, ülkelerinin UNIFIL'in çekilmesinin ardından Lübnan'a destek sağlamak amacıyla uluslararası bir koalisyona ortaklaşa liderlik edeceğini açıklamıştı.

Bu girişimin AB misyonundan ayrı mı faaliyet göstereceği, yoksa yeni misyona mı dahil edileceği henüz belli değil.

AB Konseyi'nin dönem başkanlığını hâlihazırda yürüten İrlanda da misyona katılma niyetini ortaya koydu.

Dublin, misyonun sivil bileşenine katkıda bulunmaya hazır. Ancak İrlanda askerlerinin yurt dışındaki görevlendirmelerini düzenleyen yasal çerçevede devam eden reformlar, ülkenin askeri misyona katılımını karmaşık hale getirebilir.

İrlanda Dışişleri Bakanı Helen McEntee, "Onlarca yıldır oradayız. Onlarca yıldır bölgeyi, Lübnan Silahlı Kuvvetlerini ama özellikle de sivil halkı desteklemeye katkıda bulunduk. Bunun kaybedilmesini istemem," dedi.