HEVİ LGBTİ+ Derneği: "Ailem Güvende" operasyonları danışmanlık çalışmalarımızı olumsuz etkiledi

IPS İletişim Vakfı/bianet olarak sivil toplumun güçlendirilmesi ve düzenli iletişim kanallarının artırılması hedefiyle Temmuz 2023'ten bu yana sürdürdüğümüz Hak Örgütleriyle Buluşmalar serisinde 37'nci buluşmamızı Hak, Eşitlik, Varoluş için LGBTİ+ (HEVİ LGBTİ+) ile gerçekleştirdik.  

Çevrimiçi olarak 14 Ekim'de gerçekleştirdiğimiz buluşmaya IPS İletişim Vakfı/Atölye BİA adına bianet Genel Yayın Yönetmeni Murat İnceoğlu, Atölye BİA Araştırma Koordinatörü Sinem Aydınlı, bianet Sivil Toplum Paydaşları Muhabiri/Atölye BİA Asistanı Evrim Gündüz; HEVİ LGBTİ+ adına ise Yönetim Kurulu Başkanı Ameda Karakuzu katıldı.  

Buluşmada HEVİ LGBTİ+'nın kuruluş sürecini, Kürt, mülteci ve azınlık LGBTİ+'lara yönelik hak savunuculuğu çalışmalarını ve 12 Eylül'de "Ailem Güvende" adı altında düzenlenen operasyonların derneğe etkilerini konuştuk.

Gezi Direnişi'nden dernekleşmeye uzanan bir süreç 

Ameda Karakuzu, HEVİ LGBTİ+'nın temellerinin 2013 yılında Gezi Direnişi'nde Kürt aktivistler tarafından atıldığını anlattı. Kürt ve azınlık LGBTİ+'ların deneyimlerini görünür kılmak amacıyla kurulan inisiyatif zamanla farklı etnik, kültürel ve inanç kimliklerinden LGBTİ+'ların katılımıyla genişledi. 

Oluşumun 2015 yılında dernekleştiğini belirten Karakuzu, kuruluş sürecinde karşılaştıkları engelleri anlattı: 

Kürtçede HEVİ, 'umut' demek. 2015 yılında bu isimle dernekleşmek için başvuruyorlar ancak isim kabul edilmiyor. Bu tamamen politik bir karar. Tüzükteki 'Kürdistan' gibi bazı ifadeler de sorun ediliyor. Bunun üzerine tüzüğü değiştirip HEVİ ismini korumak için 'Hak, Eşitlik, Varoluş için LGBTİ+' açılımını oluşturuyorlar.

"Mülteci LGBTİ+'ların deneyimlerini görünür kılmak istedik" 

HEVİ LGBTİ+'nın 2015-2018 yılları arasında herhangi bir fon desteği almadan çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Karakuzu bu dönemde ırkçılık, homofobi ve kesişimsel ayrımcılığa karşı topluluk temelli faaliyetler yürüttüklerini anlattı. 

Derneğin zamanla mülteci LGBTİ+'ların haklarına yönelik çalışmalara ağırlık verdiğini ve 2017 yılından itibaren bu alanda düzenli faaliyetler yürüttüklerini belirtti.

2018 yılında alınan ilk hibeyle birlikte çalışmaların daha kurumsal bir yapıya kavuştuğunu aktaran Karakuzu, bu süreçte hazırlanan "Türkiye'den HIV Hikâyeleri" ile "Mülteci LGBTİ+'lar" yayınlarının önemine dikkat çekti: 

Türkiye'de yaşayan mülteci LGBTİ+'lar, kendi hikâyelerini görünür kılmak istiyorlar. Bu deneyimleri derlediğimiz yayınlar, Türkiye'nin 'güvenli bir ülke olduğu' söyleminin yaşananlarla örtüşmediğini göstermemiz açısından önemli bir savunuculuk alanı açtı.

"Danışmanlıkları en az beş dilde sunuyoruz"

HEVİ LGBTİ+, 2020 yılından bu yana sosyal hizmet, hukuk, psikoloji, askerlikten muafiyet, cinsel sağlık ve üreme sağlığı alanlarında danışmanlık sunuyor. Karakuzu, HIV ve transların uyum süreçlerine yönelik akran danışmanlığı da verdiklerini belirtti. 

Danışmanlıkları Türkçe, Kürtçe, Farsça, Arapça ve İngilizce olmak üzere en az beş dilde sunduklarını, çalışmalarında kültürel farklılıkları gözetmeye önem verdiklerini söyledi. 

HIV'in kurumsal politikalarda yer alması için insani yardım örgütleri, kadın örgütleri ve hak temelli kurumlarla görüştüklerini anlattı: 

Biz ne kadar hak odaklı kurumlar olduğumuzu söylesek de insan kaynakları politikalarımızda, toplumsal cinsiyet eşitliği ve ayrımcılık politikalarımızda HIV'den ne kadar bahsediyoruz? HIV bizim politikalarımızın neresinde? Danışmanlık veriyorsak bunun kurumsal politikalarımızda da yer alması gerekiyor.

"Denetçiler ofisin krokisini çıkardı"

HEVİ LGBTİ+'nın "Ailem Güvende" operasyonlarından önce iki kez denetlendiğini belirten Karakuzu, 12 Mayıs'ta İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan ilk denetimde herhangi bir ceza verilmediğini söyledi. Bu denetimde derneğin politika belgelerinin ayrıntılı biçimde incelendiğini, belgelerin neden Kürtçe, Arapça ve Farsça hazırlandığının sorgulandığını aktardı. 

8 Eylül'de yapılan ikinci denetimin raporunun ise henüz kendilerine ulaşmadığını belirten Karakuzu, denetçilerin ofisi ayrıntılı biçimde incelediğini anlattı: 

Denetçiler beni kapının önüne çıkardı. Sonra benimle birlikte binadan tekrar içeri girip ofisi keşfettiler. Tutanakta hangi dolabın, masanın nerede olduğu tek tek yazıyor. Gerçekten bir kroki çıkardılar. Bir de 'Buranın başka çıkışı var mı?' diye sordular.

İstanbul'daki dört LGBTİ+ örgütünün 8-9 Eylül'de denetlendiğini belirten Karakuzu, örgütlerin bu süreci birlikte değerlendirmek üzere buluşmayı planladıklarını ancak buluşma gerçekleşmeden 12 Eylül operasyonlarının başladığını söyledi.

"Operasyonların ardından danışanlarımızı yönlendirmekte zorlanıyoruz"

Karakuzu, operasyonların HEVİ LGBTİ+'nın çalışmalarını olumsuz etkilediğini söyledi. İkisi yönetim, biri denetim kurulu üyesi olmak üzere dernekten üç kişinin tutuklu yargılandığını; üç kişinin daha soruşturma dosyasında adının geçtiğini belirtti. 

Operasyonların danışmanlık çalışmalarına etkisine de değinen Karakuzu, yaşadıkları sorunları anlattı: 

"Ailem Güvende" operasyonlarından sonra danışanlarımızı yönlendirdiğimiz maillere ya yanıt alamıyoruz ya da kurumları arayıp neden dönüş yapmadıklarını sormak zorunda kalıyoruz. Acil danışmanlık ihtiyaçlarında bile dönüş alamadığımız oluyor. Danışanlarımızdan da randevuların çok ileri tarihlere verildiğine ve kurumların kendilerine daha olumsuz yaklaştığına dair geri bildirimler alıyoruz.

(EG)