İnsan Hakları İzleme Örgütü: COP31'in ev sahibi Türkiye'den çevre savunucularına baskı

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Türkiye'de çevre protestolarına katılanların gözaltı, ceza soruşturmaları ve para cezalarıyla karşı karşıya kaldığını açıkladı. Örgüt, Akbelen Ormanı ile Doğu Karadeniz'deki maden karşıtı protestolara yönelik müdahalelerin, ifade ve toplantı özgürlükleri üzerinde caydırıcı etki yarattığını belirtti.

HRW Avrupa ve Orta Asya araştırma görevlisi Deniz Bayram, "BM'nin her yıl düzenlenen iklim değişikliği zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlanan Türkiye'nin çevre protestolarına yönelik baskıları, muhalif seslere tahammülsüzlüğünün çarpıcı bir göstergesi" dedi.

HRW, Ağustos 2026'da çevre protestolarına katılan 23 kişiyle görüştü; basın haberlerini, yargı belgelerini ve mahkeme kararlarını inceledi. Araştırma, Muğla'daki Akbelen Ormanı'nda kömür madenciliğine karşı 2023'ten beri süren protestoları ve Doğu Karadeniz'de Perşembe Yaylası çevresindeki altın madeni arama faaliyetlerine karşı 2026'da düzenlenen eylemleri kapsıyor.

Akbelen ve Perşembe Yaylası'nda müdahale

Örgütün raporuna göre kolluk güçleri, her iki bölgede de barışçıl protestoları göz yaşartıcı gaz, biber gazı ve tazyikli su kullanarak dağıttı. Bölge sakinleri, avukatlar ve gazeteciler gözaltına alınırken protestocular hakkında çeşitli suçlamalarla soruşturmalar açıldı, idari para cezaları kesildi.

Akbelen'de çevre savunucuları, yıllardır süren soruşturmalar ve yargılamalar nedeniyle yeni protestolara katılmaktan caydırıldıklarını anlattı. Bazı davalar beraatle sonuçlanırken bazı soruşturmalar hâlâ sürüyor. Örgüt, çevre savunucularına yönelik ihlal iddialarının etkili biçimde soruşturulmadığına da dikkat çekti.

Doğu Karadeniz'de ise Perşembe Yaylası'ndaki altın arama faaliyetlerini protesto edenlerin gözaltına alındığı, bazılarının yaklaşık sekiz saat tutulduğu ve şiddete maruz kaldıklarını anlattığı aktarıldı. Görüşülen bölge sakinleri, protestoların ardından kimlik kontrollerine ve trafik cezalarına da maruz kaldıklarını söyledi. HRW, 29 Temmuz'daki müdahalede iki çocuk ile 84 yaşındaki bir kadının da alıkonulduğunu bildirdi.

COP31 öncesi çağrı

HRW, çevre protestocularına yönelik baskıların Türkiye'de sivil alana yönelik daha geniş kapsamlı kısıtlamaların parçası olduğunu belirtti. Örgüt, barışçıl protesto hakkının uluslararası insan hakları hukuku ve Türkiye Anayasası tarafından korunduğunu hatırlattı.

Kasım ayında COP31'e ev sahipliği yapmaya hazırlanan Türkiye'nin sivil toplumun konferansa katılımını kolaylaştırması gerektiğini vurgulayan Bayram, yetkililere protestocuları gözaltına almak ve haklarında dava açmak yerine çevresel kaygıları dinleme çağrısı yaptı.

Bayram ayrıca COP31'e katılacak devletleri, Türkiye'de çevre savunucularına yönelik baskılara karşı seslerini yükseltmeye çağırdı.

(EMK)