Milyonları ilgilendiriyor: Anayasa Mahkemesi'nden dikkat çeken pasaport kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, hakkındaki disiplin ve ceza soruşturmaları gerekçe gösterilerek pasaportu iptal edilen bir kamu görevlisinin bireysel başvurusunu karara bağladı. Mahkeme, Anayasa'nın 20. maddesindeki özel hayata saygı hakkının ve 42. maddesindeki eğitim hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Başvuru, 8 Ekim 2026 tarihli Genel Kurul toplantısında görüşüldü ve sonuçlar 12 Ekim 2026'da ilan edildi.

Memurlar.net'te yer alan habere göre dosya, Mahkemenin Genel Kurul'da incelendi. Bu durum, kararın benzer başvurulara yön verecek nitelikte olabileceğini gösteriyor.

Genel Kurul gündemindeki özete göre idare, başvurucu hakkında yürütülen disiplin ve ceza soruşturmaları gerekçe gösterilerek pasaportu iptal edildi.

Başvurucu bu süreçte yurt dışındaki bir üniversitede doktora eğitimine başlayamadı. Bunun üzerine hem özel hayatına yapılan müdahale hem de eğitim hakkının engellenmesi nedeniyle AYM'ye başvurdu.

EĞİTİM VE ÖZEL HAYATA SAYGI HAKLARI İHLAL EDİLDİ

Mahkeme, her iki iddiayı da önce kabul edilebilir buldu. Esas incelemede ise Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

İkinci ihlal tespiti, Anayasa'nın 42. maddesinde düzenlenen eğitim hakkına ilişkin. Başvurucunun pasaport iptali nedeniyle yurt dışındaki doktora programına gidememesi bu hakkın ihlali sayıldı.

AYM'NİN ÖNCEKİ KARARLARI

İdari soruşturma gerekçesiyle yapılan pasaport kısıtlamaları uzun süredir 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 22. maddesine ve ek 7. maddesine dayandırılıyor. Bu hükümler yargı önünde defalarca tartışıldı.

Bir idare mahkemesi, AYM'ye yaptığı itiraz başvurusunda ek 7. maddedeki "idari" ibaresi nedeniyle hakkında idari soruşturma bulunanlara pasaport verilemediğini, oysa Anayasa'nın seyahat hürriyetinin sınırlanmasını suç soruşturma ve kovuşturmasına bağladığını ileri sürdü. Aynı başvuruda disiplin hukukunun genel kamu düzeninden çok kamu hizmetinin sağlıklı işleyişini korumaya yönelik olduğu da vurgulandı.

AYM de bu alanda daha önce iptal kararları verdi. Mahkeme, 24 Temmuz 2019 tarihli kararında hakkında suç soruşturması ya da kovuşturması bulunmayan kişilerin pasaportlarının hakim kararı aranmaksızın Bakanlıkça iptal edilebilmesine imkan tanıyan hükmü Anayasa'nın 23. maddesine aykırı buldu.

Kasım 2024'te Resmi Gazete'de yayımlanan kararla da ülkeden ayrılmalarında genel güvenlik bakımından sakınca bulunduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere pasaport verilmeyeceğine dair hüküm iptal edildi. Gerekçede yurt dışına çıkma özgürlüğünün yalnızca suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hakim kararıyla sınırlanabileceği belirtildi.