Müzikolog Varlı'dan şarkı çevirisi tespiti

Müzikolog Veysi Varlı, yürüttüğü araştırmalar neticesinde incelenen 28 bin şarkıdan 4 bin 971'inin Türkçeleştirildiğini tespit ettiğini açıkladı. Diyarbakır'ın Sur ilçesinde 1975 yılında Kürtçe müzikle ilgilenmeye başlayan Varlı, 1988'den sonra sahne çalışmalarını bırakarak Kürt müziğinin kökenleri üzerine akademik araştırmalara yöneldi. Bugüne kadar 100'den fazla şarkı sözü kaleme alan Varlı, Dilgeş ve Brader ile Dengê Şoreş grubunda da yer aldı.

Artigercek'te yayınlanan habere göre, Varlı'nın çalışmaları Sümerlerden günümüze uzanan Kürt müziğinin matematiği ve fiziği üzerine yoğunlaşıyor. Ancak yeterli imkânların bulunmaması ve kültür kurumlarının akademik çalışmalara gereken ilgiyi göstermemesi nedeniyle bu çalışmaların durdurulduğu belirtildi. Varlı, binlerce şarkının notalarının yazılması ve sözlerinin deşifre edilerek kaynakçaya dönüştürülmesi için ömrünün yetmeyeceğini, ancak kurumların yönetimlerinin bu konuya kulak vermediğini ifade etti.

Türkçeleştirme sürecinin tarihsel boyutuna değinen Varlı, 1913'te Ziya Gökalp'in önerisiyle kurulan Darülelhan ve sonrasında kurulan konservatuvarların çalışmalarına atıfta bulundu. Béla Bartók ve Muzaffer Sarısözen gibi isimlerin 1970'e kadar Kürdistan coğrafyasını gezerek şarkı derlediğini aktaran Varlı, Ayşe Şan ve Celal Güzelses gibi sanatçıların da Kürtçe şarkıları Türkçeye çevirdiğini kaydetti. Güzelses'in Arif Cizirî ve Hesen Cizîrî ile birlikte çalışarak şarkıları Türkçeye aktardığı, bu eserlerin Kültür Bakanlığı ve TRT arşivlerinde kayıtlı olduğu belirtildi. Başur'dan getirilen 86 şarkının da Kerkük Türküleri adıyla Türkçeleştirildiği vurgulandı.

Varlı, Kürt müziğinin geleceğe aktarılması için sahne performanslarından önce köklere dönülmesi gerektiğini savundu. Kültür kurumlarının sahne odaklı yaklaşımlarını bırakıp eğitim ve araştırma odaklı bir müfredat geliştirmesi gerektiğini belirten Varlı, bu sürecin alanında yetkin eğitmenler tarafından yönetilmesi gerektiğini dile getirdi. Kürt sanatçıların kendi kültürlerine sahip çıkarak taklitçi bir anlayıştan uzaklaşması ve bilgece bir yaklaşımla kendi köklerini güçlendirmesi gerektiğini ifade eden Varlı, özgün bir sanat anlayışının ancak bu şekilde inşa edilebileceğini sözlerine ekledi.

TürkAta Haber Ajansı