Nobel kazandığını alışveriş yaparken öğrendi

2026 Nobel Kimya Ödülü'nü, "asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkilerin ve otokatalizin keşfi" çalışmalarıyla, bilim insanları Henri Kagan ve Kenso Soai kazandı.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisinde düzenlenen basın toplantısında, 2026 Nobel Kimya Ödülü'nün sahipleri açıklandı.

Merakla beklenen ödülü, "asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkilerin ve otokatalizin keşfi" çalışmalarıyla, Fransa'daki Paris-Sud Üniversitesi'nden 96 yaşındaki Henri Kagan ve Japonya'daki Tokyo Bilim Üniversitesi'nden Kenso Soai (76) kazandı.

ÖDÜLÜ KAZANDIĞINI ALIŞVERİŞ YAPARKEN ÖĞRENMİŞ

Ödülü kazandığını alışveriş yaptığı esnada öğrendiğini söyleyen Soai, "Bugün hayatımın en heyecanlı günü, ödülü Henri Kagan ile paylaşmaktan ⁠memnuniyet duyuyorum" dedi.

ÖDÜL KAZANDIRAN ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ 

Amino asitler gibi bazı moleküller, birbirlerinin ayna görüntüsü olan iki varyant halinde bulunuyor ancak canlı organizmalar bu ayna görüntülerinden yalnızca birini içeriyor.
 

Kagan ve Soai, yaptıkları çalışmalar kapsamında, bu tür bir kimyasal asimetrinin nasıl oluşmuş olabileceğini ortaya koyuyor.

Kagan, kimyasal tepkimeleri yönlendirmek için geliştirdiği yeni yöntemle, birbirinin ayna görüntüsü olan moleküllerden birinin daha önce mümkün olduğu düşünülenden çok daha yüksek oranda elde edilmesini sağladı.

Bu keşif, ilaç, aroma, koku ve yeni malzemelerin üretiminde kullanılan kimyasal tepkimelerin geliştirilmesinde önemli rol oynuyor.

Soai ise olası ayna görüntülerinden yalnızca birinin oluştuğu ilk kimyasal tepkimeyi tasarladı.

"Soai tepkimesi" olarak bilinen bu yöntem, Akademi tarafından bugüne kadar gerçekleştirilen "en dikkat çekici kimya deneylerinden biri" olarak nitelendiriliyor.

1.2 MİLYON DOLARLIK ÖDÜLÜ  PAYLAŞACAKLAR

Nobel Kimya Ödülü'nün sahipleri İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından belirleniyor. Kazananlar, birden fazla kişi olması hâlinde toplam ⁠12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1.2 milyon dolar) tutarındaki para ödülünün de sahibi oluyor.

HENRI KAGAN VE KENSO SOAİ KİMDİR?

Fransız kimyager Henri B. Kagan, organik ve organometalik kimya, asimetrik sentez ve asimetrik kataliz alanlarındaki çalışmalarıyla tanınıyor.

Fransa'da 1930'da doğan Kagan, Paris'teki Sorbonne Üniversitesinde eğitim gördükten sonra 1960'da College de France'tan doktora derecesini aldı.

Organik kimyager Kenso Soai ise Japonya'nın Hiroşima kentinde 1950'de doğdu. Tokyo Üniversitesinden mezun olan Soai, doktora ünvanını 1979'da aldı.

NOBEL ÖDÜLLERİ 5 DALDA VERİLİYOR

İsveçli Alfred Nobel'in vasiyeti üzerine ölümünden sonra, 29 Haziran 1900'de kurulan Nobel Vakfının insanlığa hizmette bulunanlara verdiği ödüller, dünyada en saygın ödüller olarak kabul ediliyor.

Nobel Ödülleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere 5 dalda en başarılı kabul edilen kişiler veya kuruluşlara veriliyor.

Bunlara ek olarak Nobel Ekonomi Ödülü, 1968'de İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel'in anısına ekonomi dalında da ödül verilmesini kararlaştırmasıyla ilk kez 1969'da verildi.

Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.

Ödüller 1901'den bu yana veriliyor. Ödüllerin verilmediği durumların çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında gerçekleşti. Ödül törenleri, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021'de de yapılamamıştı.