Sırbistan'da öğrenci listesi nasıl belirlendi
Sırbistan'da öğrenciler, üniversitelerdeki plenumlarda yaptıkları tartışma, oylama ve karşılıklı denetimlerle 250 kişilik milletvekili aday listesini hazırladı. Adaylar arasında iktidar koalisyonu mensupları ve bazı muhalefet yöneticileri yer almadı.
Sırbistan'da öğrenci hareketi, üniversite bünyesinde geliştirdiği katılımcı demokrasi modelini siyasi arenaya taşıyarak 250 kişilik bir milletvekili aday listesi oluşturdu. Öğrencilerin kendileri adaylık başvurusunda bulunmazken, adayları belirleyen ve denetleyen mekanizmayı işletti. Süreç, fakültelerdeki genel kurullarda yapılan öneriler, uzun soluklu tartışmalar, oylamalar ve farklı üniversiteler arası karşılıklı kontrol mekanizmalarıyla şekillendi.
Bianet'te yayınlanan habere göre, örgütlenmenin temelini 'plenum' adı verilen ve tüm öğrencilerin katılımına açık olan genel kurullar oluşturdu. Bu toplantılarda her birey öneri sunma, tartışma ve oy kullanma hakkına sahip oldu. Kararların uzlaşıyla alınması hedeflense de, anlaşma sağlanamayan durumlarda oylamaya gidildi. Hareket, 9 Mart 2025'te yayımladığı çağrıyla yurttaşları 'zborovi' olarak bilinen yerel meclislerde buluşmaya davet etti. Bu meclisler, Sırbistan mevzuatında yer alan yerel katılım biçimleri olarak yeniden canlandırıldı.
Aday listesi hazırlanırken kontenjanlar, öğrenci sayıları dikkate alınarak Belgrad, Novi Sad, Niş, Kragujevac, Novi Pazar ve Kosovska Mitrovica gibi üniversite merkezleri arasında paylaştırıldı. Belgrad en büyük kotayı alırken, diğer merkezlerin de listenin üst sıralarında temsil edilmesi sağlandı. Ülke genelinde 80'den fazla plenum sürece dahil oldu. Belgrad Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi Petar Živković, adayların özgeçmişlerinin sunulduğu ve gerekçelendirildiği toplantılarda isimlerin saatlerce tartışıldığını, ardından oylama yapıldığını aktardı.
Listeye siyasi geçmişe dayalı kriterler getirildi. İktidar koalisyonundaki partilere geçmişte üye olanlar veya bu koalisyon adına yasama ve yürütmede görev alanlar dışlandı. Muhalefet partilerinde yöneticilik yapmış isimler için de kısıtlama uygulandı; ancak sıradan üyelik engel teşkil etmedi ve bazı yerel yöneticiler için istisnalar tanındı. Bir plenumun aday hakkındaki itirazı, o kişinin doğrudan elenmesi anlamına gelmiyordu. İtirazlar diğer kurullara iletilerek tartışılıyor ve çoğunluk desteği aranarak elenme süreci işletiliyordu.
Denetim mekanizması tanınmış isimlere de uygulandı. ECPR'nin The Loop platformundaki incelemede, Belgrad Üniversitesi Rektörü Vladan Đokić'in adaylığının, oylamaya katılan 85 plenumdan 43'ünün karşı çıkmasıyla reddedildiği belirtildi. N1'in yayımladığı listede akademisyenler, hekimler, sanatçılar ve çeşitli meslek gruplarından isimler yer aldı. Böylece öğrenciler, kendi iç mekanizmalarını seçim sürecine entegre ederek destekleyecekleri temsilcileri belirlemiş oldu.
TürkAta Haber Ajansı