Sırbistan'da erken seçim oylaması başladı

Sırbistan'da erken genel seçim süreci bugün yerel saatle 07.00'de (TSİ 09.00) başladı. Seçmenler, 250 sandalyeli Ulusal Meclis'in yeni üyelerini belirlemek amacıyla yerel saatle 20.00'ye (TSİ 22.00) kadar oy kullanabilecek. Bu seçim, Novi Sad'daki tren istasyonu faciasının tetiklediği ve yaklaşık iki yıldır devam eden öğrenci protestolarının ardından yapılan ilk ulusal seçim olması nedeniyle büyük önem taşıyor.

Diriliş Postası'nda yayınlanan habere göre, Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK) verileri ışığında 6 milyon 450 bin 523 seçmen oy kullanma hakkına sahip. Oy verme işlemi, ülke genelinde ve yurt dışında kurulan toplam 8 bin 392 sandıkta gerçekleştiriliyor. Yurt dışındaki sandıklar, Orta Avrupa saati esas alınarak aynı saat aralığında açık kalıyor. Bu durum, Amerika kıtası ve Okyanusya'daki bazı Sırp vatandaşlarının kendi yerel saatlerinde gece yarısı oy kullanmasına yol açıyor. Yurt dışında oy kullanmak için 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırırken, Sırbistan dışında en fazla sandık 28 adetle Bosna Hersek'te kuruldu.

Milletvekilleri, ülkenin tamamının tek seçim bölgesi sayıldığı kapalı liste usulü ve nispi temsil sistemiyle belirleniyor. Seçmenler bireysel adaylar yerine siyasi listelere oy verirken, parlamentodaki sandalyeler listelerin aldığı oy oranına göre dağıtılıyor. Genel seçim barajı yüzde 3 olarak uygulanırken, bu oran ulusal azınlık statüsünde yarışan listeler için geçerli değil. 250 sandalyeli parlamentoda tek başına iktidar kurabilmek için 126 sandalye elde etmek gerekiyor.

Oy pusulasında toplam 18 liste yer alıyor ve bunların 9'u ulusal azınlık statüsünde seçime katılıyor. Pusulanın ilk üç sırasında; Sırp İlerleme Partisi (SNS) öncülüğündeki "Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan", Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) öncülüğündeki "Ivica Dacic-İstikrar Faktörü" ve öğrencilerin desteklediği, ilk sırasında Ilija Srdanovic'in bulunduğu "Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor" listeleri bulunuyor. Ayrıca "Avrupa Sırbistanı: Marinika Tepic, Zdravko Ponos", "Otantik Sağ-Dr. Milos Jovanovic-Yeni DSS-Monarşistler", "Bogoljub Karic-Sırbistan'ın Gücü Hareketi" ve "Vladimir Gajic-Sırbistan İçin Alternatif" gibi listeler de yarışıyor.

Azınlık listeleri arasında Boşnak, Arnavut ve Macar topluluklarını temsil eden gruplar öne çıkıyor. Bu kapsamda "Rasim Ljajic-İnsani SDP/CDP", Usame Zukorlic liderliğindeki Adalet ve Uzlaşma Partisinin (SPP) "Birleşme Hareketi", Sancak Demokratik Eylem Partisinin (SDA) "Sancak'ın Bekçileri", Voyvodina Macarlar Birliği ve Arnavut Koalisyonu listeleri sandığa gidiyor. Yüzde 3'lük baraja tabi olmayan bu listeler, daha düşük oy oranlarıyla da meclise temsilci gönderebiliyor.

Kamuoyu araştırmaları, asıl rekabetin Aleksandar Vucic'in başbakan adayı olduğu "Birleşmiş Sırbistan" listesi ile "Öğrenci Listesi" arasında geçeceğine işaret ediyor. Son anketlerde iki listenin oy oranlarının birbirine yakın seyrettiği belirtiliyor. SNS, 2012'den bu yana Sırbistan'da iktidarda bulunuyor. Vucic, kampanya sürecinde seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve rakiplerinin kazanması halinde onları kutlayacağını açıklamıştı.

Aleksandar Vucic, eylül ayının sonunda cumhurbaşkanlığı görevinden istifa ederek başbakan adayı olarak seçime katılmayı tercih etti. Uluslararası basına yansıyan bilgilere göre bu adım, SNS'nin hükümeti kurması durumunda Vucic'in başbakan olarak atanmasının önünü açıyor. Vucic, istifasından önce eylül ayında parlamentonun feshine ilişkin kararı imzalayarak erken seçim sürecini başlatmıştı. Olağan takvime göre parlamento seçiminin 2027'nin sonunda yapılması planlanıyordu; ülkede son parlamento seçimi Aralık 2023'te gerçekleştirilmişti.

Protestolar, 1 Kasım 2024'te Novi Sad tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesiyle başladı. Üniversite öğrencilerinin öncülük ettiği eylemler, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Protestocular, faciadan sorumlu olanların yargılanmasını, kamu yönetiminde şeffaflığı ve erken seçim yapılmasını talep etti. Yaklaşık iki yıldır süren bu hareket, bugünkü seçimin temel gündem maddesini oluşturuyor.

Seçim süreci, başta Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (AGİT/ODIHR) olmak üzere çok sayıda ülke ve uluslararası kuruluştan gözlemciler tarafından izleniyor. ODIHR heyetlerinin, seçimin ardından sürece ilişkin ilk değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşması bekleniyor.

Sandıkların yerel saatle 20.00'de (TSİ 22.00) kapanmasının ardından oy sayımına geçilecek. İlk sonuçların sayımın ilerlemesiyle birlikte gece saatlerinden itibaren netleşmesi, resmî sonuçların ise RIK tarafından açıklanması öngörülüyor.

TürkAta Haber Ajansı