Türkiye, Avrupa'da gıda enflasyonunda zirvede
Avrupa genelindeki gıda fiyatları ve enflasyon verileri incelendiğinde, Türkiye nominal fiyat ortalamasının altında kalsa da yüzde 752'lik beş yıllık gıda enflasyonuyla kıtada ilk sırada yer aldı. Uzmanlar, düşük fiyatların her zaman yüksek alım gücü anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Avrupa Birliği (AB) ülkelerindeki gıda fiyatları ve enflasyon oranları, kıta genelinde ciddi farklılıkların yaşandığını ortaya koydu. Türkiye, 82,1 puanlık market fiyat endeksiyle AB ortalamasının altında bir seviyede bulunmasına rağmen, 2021-2026 döneminde kaydedilen yüzde 752'lik gıda enflasyonu ile Avrupa'nın en yüksek artış oranına sahip ülkesi olarak belirlendi.
Karar'da yayınlanan habere göre, Numbeo veri tabanının 2026 yılı ortası kayıtlarına dayanan analizde, 100 euroluk standart bir alışveriş sepetinin maliyeti ülkeler arasında büyük uçurumlar gösterdi. Bu sepet İsviçre'de 189,20 euroya yükselirken, Moldova'da 57,20 euroya kadar geriledi. New York merkezli bu analiz, kıtadaki mutfak harcamalarındaki makasın yüzde 132'yi aştığını gösterdi.
Eurostat verileri, AB hanelerinin gelirlerinin yüzde 13,6'sını gıda ve alkolsüz içeceklere, yüzde 23,6'sını ise konut ve temel faturalara ayırdığını işaret ediyor. Fiyat endekslerinde Kuzey Avrupa ülkeleri başı çekiyor. İsviçre 189,2 puanla zirvede yer alırken, onu İzlanda 183,6, Norveç 154,4, Lüksemburg 134,9 ve Danimarka 128,4 puanla takip etti. Finlandiya ve İsveç de AB ortalamasının üzerinde fiyatlandırma ile dikkat çeken diğer Kuzey Avrupa ülkeleri oldu.
Büyük ekonomiler arasında Fransa, market fiyatlarında AB ortalamasının yüzde 27,5 üzerinde seyrederek tüketicileri en çok zorlayan ülke konumunda. Birleşik Krallık 111,9, Almanya 111,6 ve İtalya 110,2 puanla ortalamanın üzerinde kalırken, İspanya 89,7 puanla bu beş büyük ekonomi arasında ortalamanın altında kalan tek ülke oldu. Doğu Avrupa ve Balkanlar'da ise fiyatlar daha düşük seviyelerde ölçüldü; Romanya 66,7 puanla AB içindeki en ucuz ülke olarak kayıtlara geçti.
Türkiye'nin 82,1 puanlık endeksi, Portekiz, Polonya ve Bulgaristan gibi bazı AB üyelerinden daha pahalı bir tablo çizse de nominal fiyatlar genel ortalamanın altında kaldı. Ancak 2026 Eylül ayındaki çalışmaya göre, Türkiye'deki gıda enflasyonu 2021'den 2026'ya kadar yüzde 752'ye ulaşarak kıtanın en yüksek seviyesine çıktı. 2026 Ekim ayında incelenen 18 ürünlük standart sepetin AB genelindeki ortalama maliyeti 69,84 euro olarak hesaplandı.
Standart sepetin ülke bazındaki maliyetleri İsviçre'de 137,90 euroya kadar çıkarken, Moldova 41,10 euro ile en düşük seviyede kaldı. Ürün bazında bakıldığında, Danimarka'da 500 gram taze beyaz ekmek 3,18 euroya satılırken, Bulgaristan'da bu fiyat 1,02 euroda kaldı. Benzer şekilde 12'li yumurta kolisi Danimarka'da 4,52 euro, Estonya'da ise 2,69 euro olarak fiyatlandı.
Uzmanlar, düşük fiyat etiketlerinin her zaman yüksek refah veya alım gücü anlamına gelmediğini vurguladı. Tuscia Üniversitesi Öğretim Üyesi Ilaria Benedetti, gıda fiyatlarının işçilik, enerji, kira ve vergiler gibi kalemlerden etkilendiğini belirterek, zengin ülkelerde bu maliyetlerin daha yüksek olduğunu ifade etti. Corvinus Üniversitesi Öğretim Üyesi Jeremias Mate Balogh ise düşük fiyatların mutlaka yüksek satın alınabilirlik demek olmadığını, net gelir ve vergi sonrası durumun belirleyici olduğunu kaydetti. Romanya gibi düşük fiyatlı ülkelerde hanelerin bütçelerinin yüzde 23,1'ini gıdaya ayırmak zorunda kaldığına dikkat çekildi.
TürkAta Haber Ajansı