Ücretsiz ulaşım yaş sınırı gündemde

Küresel ölçekte toplu taşıma sistemlerinde ücretsiz biniş haklarına ilişkin yaş sınırlarının yükseltilmesi yönündeki adımlar hız kazanırken, Türkiye'deki 65 yaş ve üzeri vatandaşların ücretsiz seyahat uygulaması da tartışma konusu haline geldi. Yaşlanan nüfus ve şehir içi ulaşımda oluşan bütçe açıkları, birçok yerel yönetim tarafından ücretsiz biniş haklarının kısıtlanması veya yaş sınırının değiştirilmesi için gerekçe olarak gösteriliyor.

Sözcü'de yayınlanan habere göre Güney Kore'nin Daegu Büyükşehir Belediyesi, bu alanda köklü bir düzenlemeye giderek kademeli bir geçiş süreci başlattı. Belediye, metro hatlarında ücretsiz biniş yaşını her yıl bir yaş artırarak 2028 yılına kadar 65'ten 70'e çıkarmayı planlıyor. Otobüsler için ise daha önce ücretsiz hakkı bulunmayan 74 yaş sınırı, her yıl bir yaş düşürülerek 70'e indirilecek. Bu takvimle 2028 yılında milyonlarca kişi için hem metro hem de otobüslerde ücretsiz ulaşım sınırı 70 yaş olarak eşitlenecek.

Ulaştırma yetkilileri, dünya genelinde yaş sınırının yükseltilmesinin temel nedeninin işletmelerin karşılaştığı finansal kayıplar olduğunu belirtiyor. Nüfusun büyük bir kesiminin ücretsiz seyahat hakkından yararlanması, metro ve otobüs şirketlerinin her yıl milyonlarca dolar zarar etmesine yol açıyor. Açıklamalarda, 1980'li yıllara göre değişen demografik yapı nedeniyle mevcut ücretsiz ulaşım modelinin mali açıdan sürdürülebilir olmaktan çıktığı vurgulanıyor.

Türkiye'de ise 65 yaş ve üzeri vatandaşların ücretsiz ulaşım hakkı, artan akaryakıt ve işletme maliyetleri nedeniyle zaman zaman gerilimlere neden oluyor. Özellikle Özel Halk Otobüsü (ÖHO) esnafı, ücretsiz binişlere sınırlama getirilmesini veya devlet desteğinin artırılmasını talep ederken; bakanlık ve belediyeler, yasal hakkın kesintisiz uygulanması için destek ödemelerini artırma yolunu tercih ediyor. Türkiye'deki bu yaklaşım, Avrupa ve Asya'da doğrudan yaş sınırını yükselten modellerden farklılık gösteriyor.

TürkAta Haber Ajansı