Yağmur değil beton sorumlu

Yunis ALAÇAM 

Uzmanların tüm uyarılarına rağmen iklim krizine karşı gereken önlemler alınmıyor. Türkiye aşırı kuraklığın pençesinde. Krizin bir parçası olarak beklenmeyen, aşırı ve etkili yaz yağmurları Muson yağmurlarını anımsatıyor.

Uzmanların defalarca dile getirdiği öneri ise bir yandan küresel ısınmaya karşı önlemleri hızla almak, diğer yandan bu ısınmaya karşı ‘sünger şehir’ler kurmak. Oysa İstanbul uzunca bir süredir rant ve talanın pençesinde.

Kentin dört bir yanında yükselen beton bloklar, siteler, peş peşe imara açılan araziler, kentsel dönüşüm adı altında yok edilen apartman bahçeleri yağmurun bir karış toprağa kavuşmasını engelliyor. İktidarın politikalarıyla büyük bir hızla kır nüfusu azalıp kent nüfusu katlanıyor. Bu yanlış politikaların faturası yurttaşa kesiliyor. Son 10 yılda Karadeniz başta olmak üzere birçok kentte sel ve su baskınların can kaybıyla sonlandı.  

ÖNCE AVRUPA’YI VURDU

Son bir ayda Avrupa’dan başlayarak havada neler oldu bakalım… İklim krizin en fazla etkilediği kıta Avrupa. Sıcaklıklar küresel ortalamanın iki katı hızla artıyor. Haziran ayının ikinci yarısında İsviçre’den Fransa’ya, Almanya’dan İngiltere’ye ortalama değerler 10-15 derece aşıldı. Bin 300’den fazla kişi aşırı sıcağa bağlı nedenlerle 1 hafta içinde hayatını kaybetti. 2024 yılında ise aşırı sıcak nedeniyle can kaybı 62 bini aşmıştı.  

Artık aşırı sıcaklar yeni normal haline geliyor. Bu durum elektrik şebekelerine aşırı yüklenmeye ve arızalara yol açabiliyor. Hastanelere aşırı başvuru nedeniyle sağlık sistemi zorlanıyor.  

YAŞLILAR EVLERİNDE ÖLDÜ

Sıcak havanın en çok etkilediği yaşlılar açık alandan çok yeteri derecede soğutulmayan evlerinde, huzurevlerinde ve hastanelerde hayatını kaybetti. 

Avrupa’daki sıcak dalgası hafta başında Türkiye’ye ulaştı. 30’dan fazla ilde termometreler 40 dereceyi aştı. Şırnak’ta 50.5 dereceye ulaşan sıcaklık, tüm zamanların rekoru kırdı.  

KRİZLERİN YENİ NEDENİ

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, iklim değişikliklerinin sadece doğal yaşamı değil, ekonomik faaliyetleri ve toplumsal yaşamı da doğrudan etkilediğini söyledi. 

Türkeş, atmosferde biriken sera gazlarının sıcak hava dalgaları, şiddetli kuraklıklar, seller, taşkınlar, tropikal fırtınalar ve orman yangınları gibi aşırı hava olaylarının hem sıklığını hem de şiddetini artırdığını hatırlattı. 

Prof. Türkeş, yaşanan durumu özetledi: “İklim değişikliği gıda güvensizliği, su paylaşımı, yoksulluk ve zorunlu göçlerle birleşerek bölgesel istikrarsızlıkları derinleştirebilir. Bilimsel çalışmalar açıkça gösteriyor ki gerekli önlemler alınmadığı takdirde iklim değişikliği; bölgesel, ulusal ve küresel ölçekte sosyoekonomik, toplumsal ve güvenlik krizlerine dönüşebilir. Bu krize karşı öncelikle kömürden aşamalı çıkış, enerji ve sanayide adil geçiş ile güneş ve rüzgâr başta olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmek zorunlu oldu. Bunlar olmadan mücadele çok daha zor, maliyetli ve uzun bir süreç.” 

*** 

BİR AYLIK YAĞMUR 40 DAKİKADA YAĞDI

Aşırı sıcakların ardından İstanbul’da dün sağanak yağmur etkili oldu. Caddeler sokaklar bir anda su altında kaldı. Üsküdar’daki Sahaflar Çarşısı’nı bastı. Raflardaki çok sayıda kitap ıslanarak zarar gördü. Kağıthane, Şişli, Beşiktaş ve Kadıköy’de su baskınlarına yol açtı. İBB Başkanvekili Nuri Aslan, İstanbul’daki sağanak yağışla ilgili AKOM’da konuştu. Aslan şöyle dedi.“Ortalama 45 dakika içerisinde kimi noktalara 50 kilogram, kimi noktalara 57 kilogram, kimi noktalara 40 kilogram gibi çok şiddetli ve yoğun bir yağış oldu. Yani bir ayda yağan yağmurun tamamı, 40 dakikada yağmış oldu. Hatta bunun iki katı yağmış oldu. Yani düşünün; bir ayada 22 kilogram yağıyor, 40 dakikada 44-45 kilogram yağıyor. 5 bin 772 personelimizle, 2 bin 035 aracımızla sahadayız. Şu ana kadar 267 noktaya müdahale ettik” dedi. 

*** 

REKOR 60 KG İLE ÜSKÜDAR’DA

Anlık ölçümlere göre bazı ilçelerde metrekareye düşen yağış miktarı şöyle gerçekleşti:  

Üsküdar: 60 kilogram 

Sarıyer Maslak : 50 kg 

Kadıköy: 43 kg  

Şişli: 32 kg