Yas sürecinde çalışma hayatı izinleri ve destekler

Yakınını kaybeden çalışanlar, cenaze ve defin işlemlerinin ardından resmi prosedürlerle uğraşırken bir yandan da işe dönüş takvimiyle karşı karşıya kalıyor. Yas sürecinin bireysel hızı ile yasal izin süreleri arasındaki uyumsuzluk, çalışanların iş hayatına adapte olmasını güçleştiriyor. Yasal düzenlemeler, kaybın psikolojik etkisini değil, çalışanın işine ne kadar ara verebileceğini belirleyen bir çerçeve çiziyor.

Bianet'te yayınlanan habere göre, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki çalışanlara anne, baba, eş, kardeş veya çocuk ölümünde üç gün ücretli mazeret izni tanınıyor. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi memurlar için ise bu süre isteğe bağlı olarak yedi gün olarak uygulanıyor. Ancak özel sektördeki üç günlük süre ile kamudaki yedi günlük süre arasındaki fark, çalışanların statüsüne göre netlik kazanıyor. Ayrıca veraset ve intikal vergisi gibi resmi işlemlerin dört aya kadar sürebilmesi, yasal izinlerin ötesinde bir sorumluluk yükü yaratıyor.

Klinik Psikolog Gülce Yılmaz, yasın tek bir normali olmadığını ve işe dönmenin kaybın yarattığı yükü ortadan kaldırmadığını vurguluyor. Yılmaz, "Yasın tek bir 'normali' yoktur" diyerek, yoğun duygusal ve bedensel tepkilerin kişiden kişiye değiştiğini belirtiyor. İlk günlerdeki rutinler bazıları için düzen sağlarken, bazıları için kaybın gerçekliğiyle yüzleşmeyi zorlaştırabiliyor. İşe dönüşte dikkat dağınıklığı, yorgunluk ve karar vermede güçlük gibi sorunlar yaşanabiliyor.

Yasal izinlerin ardından ek zaman kullanımı garanti altında değil. Yıllık izin taleplerinin en az bir ay önceden bildirilmesi gerekirken, işveren bu talebi kabul etmek zorunda değil. Toplu iş sözleşmeleri bazı sektörlerde süreyi beş güne kadar çıkarabiliyor. Örneğin, Türkiye Taşkömürü Kurumu ve Genel Maden-İş arasındaki sözleşmede beş gün ücretli izin öngörülüyor. İş güvencesi açısından ise izinsiz iki gün işe gelmemek, haklı nedenle fesih gerekçesi sayılabiliyor ancak her durumun özel koşulları değerlendirilmeli.

Çözüm olarak esnek çalışma modelleri ve psikososyal destek öneriliyor. Uzaktan çalışma talebi işverenin onayına bağlıyken, kademeli işe dönüş, iş yükünün paylaşılması ve mola imkanı gibi uygulamalar yas yaşayan çalışana alan açabiliyor. Maddi baskının işe dönüşü zorunluluğa dönüştürdüğü durumlarda, çalışma koşullarındaki esnekliklerin önemi daha da artıyor. Uzmanlar, profesyonel yardımın yanı sıra kurumsal destek mekanizmalarının da sürecin sağlıklı yönetilmesinde kritik rol oynadığını ifade ediyor.

TürkAta Haber Ajansı