Eşgüdümlü Evrensel Zaman'da köklü değişiklik: Artık saniye uygulaması 2027'de kaldırılıyor
Uluslararası Ağırlık ve Ölçüler Genel Konferansı'nda alınan kararla, 20 Mayıs 2027'den itibaren Eşgüdümlü Evrensel Zaman'da (UTC) artık saniye uygulamasına son veriliyor. Karar, dijital altyapılarda yaşanan teknik sorunları gidermeyi hedefliyor.
Dünya genelinde saatlerin ortak referansı kabul edilen Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC) sisteminde, 20 Mayıs 2027 itibarıyla önemli bir uygulama değişikliğine gidilecek. Fransa'nın Versay kentinde toplanan Ağırlık ve Ölçüler Genel Konferansı'nda (CGPM) alınan karar doğrultusunda, atom saatleri ile Dünya'nın dönüş hızı arasındaki farkı dengelemek amacıyla yapılan artık saniye ekleme işlemi resmi olarak kaldırılacak.
Sözcü'de yayınlanan habere göre, uluslararası zaman ölçümünde iki temel sistem bulunuyor. Bunlardan biri atom saatlerinin hassasiyetine dayanan UTC, diğeri ise Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki hareketini temel alan astronomik zaman olarak öne çıkıyor. Gezegenin dönüş hızının gelgit kuvvetleri ve jeofiziksel nedenlerle değişkenlik göstermesi, bu iki sistem arasında zamanla mikrosaniye düzeyinde farklılıklar oluşturuyor.
Bu farklılıkları ortadan kaldırmak için 1972 yılından bu yana UTC'ye toplam 27 kez birer saniyelik ilaveler yapıldı. Son düzenleme ise 2016 yılının sonunda gerçekleştirildi. Son dönemde Dünya'nın dönüş hızındaki artış eğilimi, ilk kez negatif artık saniye uygulamasını, yani saatlerden bir saniyenin çıkarılması ihtimalini gündeme getirdi. Bu durumun yol açabileceği teknik belirsizlikler, mevcut sistemin terk edilmesinde etkili oldu.
İnternet sunucuları, uydu navigasyon sistemleri, telekomünikasyon ağları ve elektrik şebekeleri gibi kritik altyapılar, saniyenin çok küçük bölümleri düzeyinde hassas zaman senkronizasyonuna gereksinim duyuyor. Sisteme öngörülemeyen aralıklarla bir saniye eklenmesi, geçmişte birçok uluslararası dijital platformda ve sunucu ağında kesintilere neden oldu. Yeni düzenlemeyle birlikte teknik hata payının azaltılması ve veri yönetiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.
Alınan karar, bireysel kullanıcıların günlük yaşamını doğrudan etkilemeyecek. Akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve mekanik saatlerdeki zaman göstergeleri değişmeyecek. Ayrıca uygulamanın, ülkelerin yaz veya kış saati düzenlemeleriyle herhangi bir ilişkisi bulunmuyor.
Artık saniye uygulamasının sona ermesiyle resmi saat ile astronomik zaman arasındaki fark zamanla artacak. Bu farkın yaklaşık 3 bin 600 saniyeye, yani bir saate ulaşmasının oldukça uzun bir süre alacağı ve yakın gelecekte bir risk oluşturmadığı belirtiliyor. Astronomi ve jeodezi gibi yüksek hassasiyet gerektiren bilim alanlarında uzmanlar, Dünya'nın dönüş hareketlerini bağımsız olarak izlemeye devam edecek. Aralarında Almanya, Fransa, ABD, Çin, Japonya ve Birleşik Krallık'ın da bulunduğu 69 üye devlet ve 34 ilişkili üyeyi bünyesinde barındıran Uluslararası Ağırlık ve Ölçü Birimleri Bürosu, yeni sistemle küresel sanayi ve teknoloji standartlarında uzun vadeli istikrar sağlanacağını açıkladı.
TürkAta Haber Ajansı