Prof. Boyunsuz'dan T24 erişim engeli değerlendirmesi

Galatasaray Üniversitesi Anayasa Hukuku Profesörü Şule Boyunsuz, T24 haber sitesine uygulanan erişim engeli kararının anayasal açıdan değerlendirilmesini yaparak, soruşturma kapsamındaki içeriklerin tek tek incelenmeksizin tüm siteye erişimin kapatılmasının ifade ve basın özgürlüğüne aykırı olduğunu ifade etti. Boyunsuz, bu durumun çok sayıda kişinin ve hakkın olumsuz etkilenmesine yol açtığını belirterek, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) 'tedbir' kararı alması ve erişim engeli yasağının uygulamasını askıya alması gerektiğini savundu. Türkiye'nin bağımsız gazetecilik mecralarından biri olan T24, 44 gündür erişime kapalı durumda bulunuyor ve sitenin AYM'ye yaptığı başvurunun sonuçlanması bekleniyor.

T24'te yayınlanan habere göre, AYM'ye 16 Ekim'de sunulan başvuruda, İstanbul 1. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 29 Eylül tarihli kararı ile itirazı reddeden İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 9 Ekim tarihli kararının; ifade ve basın özgürlüğü, çalışma hürriyeti, mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiği vurgulandı. T24, esas hakkında karar verilene kadar engelin kaldırılması için 'tedbir' kararı talep ederken, Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ece Göztepe'nin görüşlerine dayanan ek mütalaayı da mahkemeye sundu. Göztepe, dosya esastan görüşülene kadar sitenin kapalı kalmasının telafisi güç zararlar doğurabileceğini belirterek tedbir kararı verilmesinin zorunluluğuna dikkat çekti.

Prof. Dr. Şule Boyunsuz, Anayasa'nın 26. maddesindeki ifade özgürlüğü ve 28. maddedeki basın özgürlüğünün ihlal edildiğini dile getirdi. İnternet haberciliğinin basının temel işlevini yerine getirdiği sürece basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirten Boyunsuz, internet özgürlüğünün haber kuruluşları için düşünce açıklama, kullanıcılar için ise haber alma özgürlüğünü kapsadığını kaydetti. Boyunsuz, "Basın yönünden düşünce ve kanaat açıklama özgürlüğü kapsamında değerlendirilen internet özgürlüğü, internete erişenler yönünden ise Anayasa tarafından korunan ve ifade özgürlüğünün özünde yer alan haber veya fikir alma özgürlüğü olarak mütalaa edilmektedir. Anayasa Mahkemesi'nin erişim engellerinin hukuka aykırılığını tespit ettiği çok sayıda hak ihlali kararı mevcut. Özellikle ölçüsüz ve süresiz biçimde erişim engeli getiren maddelere ilişkin bu tespitler yapılmıştır" dedi.

Boyunsuz, itiraz makamlarının hak ihlali iddialarını sistematik olarak görmezden gelmesinin Anayasa'nın 40. maddesindeki 'etkili başvuru hakkı'nı ihlal ettiğini belirtti. Anayasa'nın 30. maddesinde kanuna uygun basın işletmelerinin suç aleti gerekçesiyle kapatılmasının yasaklandığını hatırlatan Boyunsuz, bu güvencenin internet gazeteleri için de geçerli olduğunu ve sansür yasağının internet haberciliğini de kapsayacak şekilde yorumlanması gerektiğini vurguladı. T24'te incelenen yazılara değil, yayın bütününe erişim engeli getirildiğini belirten Boyunsuz, "T24'te incelenen yazılara erişim engellenmiyor, yayın bütünüyle erişilemez hâle getiriliyor. Bu da hakkı tümüyle kullanılamaz hâle getiriyor" ifadesini kullandı.

Erişim engeli kararının gerekçesinde LGBTİ+ bireylere ilişkin içeriklerin öne sürüldüğünü anımsatan Boyunsuz, sitenin 'olmayan bir suç' gerekçesiyle kapatıldığını iddia etti. 5651 sayılı kanun 8/A maddesi kullanılarak alınan kararda 'suç işlenmesinin önlenmesi ve kamu düzeninin korunması' gerekçesinin sunulduğunu aktaran Boyunsuz, Türk hukukunda LGBTİ+ birey olmanın suç olmadığını ve örgütlenmenin serbest olduğunu hatırlattı. Boyunsuz, "Oysa bizim kanunlarımızda LGBTİ+ birey olmak suç değildir, bu bireylerin örgütlenmesi serbesttir ve yasal olarak kurulmuş dernekleri vardır. Devletin bu alana girip şu şekilde cinsellik yasaldır, bu şekilde suçtur, demesi akla ziyandır. Böyle bir suç düzenlemesi yoktur bizim hukukumuzda. Olmayan bir suça nasıl teşvik edecek. Suçta ve cezada kanunilik ilkesinin de ağır bir ihlali var burada, özel hayatın masuniyeti hakkının da elbette" görüşünü paylaştı.

AYM'nin 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesinin uygulanmasındaki sorunlara daha önceki kararlarında işaret ettiğini belirten Boyunsuz, 14 Eylül 2023 tarihli Artı Media GmbH kararını örnek gösterdi. AYM'nin bu kararda, müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığına dair yeterli gerekçe sunulamadığını tespit ettiğini aktaran Boyunsuz, yüksek mahkemenin söz konusu maddenin kamu makamlarının takdir yetkisini sınırlandıracak temel güvencelerden yoksun olduğunu değerlendirdiğini söyledi. Boyunsuz, AYM'nin bu tespitlerine rağmen norm denetimi yoluyla maddeyi iptal edemediğini, TBMM'nin maddeyi değiştirmesi veya alt derece mahkemelerinin Anayasa'ya aykırılık itirazında bulunması gerektiğini kaydetti. Boyunsuz, "Etkilenen çok sayıda kişi ve hak vardır. Tedbir kararı alınmalı, erişim engeli yasağının uygulaması askıya alınmalıdır" dedi.

AYM'nin bireysel başvuru incelemesi sırasında AYM İçtüzüğü'nün 73. maddesi kapsamında 'tedbir' kararı verebileceğini belirten Boyunsuz, bu yetkinin genellikle yaşam veya maddi-manevi bütünlüğe yönelik ciddi tehlikeler için kullanıldığını ancak T24 başvurusunda da temel haklara yönelik ciddi bir tehlike bulunduğunu ifade etti. AYM'nin erişime engellenen haber siteleriyle ilgili emsal kararları olduğunu ancak T24 için henüz tedbir kararı verilmediğini hatırlatan Boyunsuz, "T24 başvurusunda tedbir kararı alınmasının AYM'nin Anayasa'nın üstünlüğünü sağlama yönünde doğrudan bir adım atması anlamına geleceğini" sözlerine ekledi.

TürkAta Haber Ajansı